Charakterystyka uzależnienia od zakupów

Charakterystyka uzależnienia od zakupów

Uzależnienie od zakupów zostało opisane po raz pierwszy na początku XX wieku.
Z kolei pierwsze wzmianki na temat badań nad nadmiernym uwikłaniem się w sytuacje związane z niekontrolowanym kupowaniem, pojawiły się w literaturze amerykańskiej w latach osiemdziesiątych. Współcześnie uzależnienie od zakupów zostało scharakteryzowane i zdefiniowane. Istnieje kilka definicji tego pojęcia. Przyjmuje się, że uzależnienie od zakupów to specyficzna odmiana uzależnienia od czynności, polegająca na natrętnej, wywołującej dyskomfort psychiczny, potrzebie kupowania czegoś i uczuciu spadku napięcia po dokonaniu zakupu. Uzależnienie od zakupów jest specyficznym rodzajem zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Motywem robienia zakupów u pacjenta kupującego kompulsywnie jest przede wszystkim pragnienie uwolnienia się od napięcia i towarzyszących mu negatywnych emocji. Nadmierne kupowanie to zaburzenie psychiczne tak samo ważne, jak uzależnienia od substancji psychoaktywnych, np. narkotyków. Istnieją pewne kryteria, które pozwalają określić, czy nadmierna zakupomania jest uzależnieniem. Specjaliści od uzależnień posługują się w tym celu specjalnie opracowanymi skalami pomiaru ich poziomu. Na przykład B. Bogdanowicz, opierając się na międzynarodowych kryteriach zaproponował listę sześciu konkretnych symptomów, charakteryzujących zakupoholizm. Jeśli u badanej osoby terapeuta lub lekarz stwierdzą występowanie w ciągu roku przynajmniej trzech z wymienionych poniżej, można mówić o uzależnieniu od zakupów.

  1. Zakupoholicy odczuwają silną potrzebę dokonywania zakupów. „Jak jestem w centrum handlowym, ogarnia mnie chwilowy zanik świadomości” – tak obrazowo opisała terapeutce swoje odczucia jedna z pacjentek.
  2. Uzależnionym od zakupów towarzyszy upośledzenie kontroli nad powstrzymaniem się od kupowania oraz nad długością i częstotliwością poświęconego tej czynności czasu. Brak kontroli nad wydatkami jest jednym z elementów tej nieświadomości.
  3. Kolejny symptom wskazujący na możliwość wystąpienia uzależnienia, to występujące przy próbach ograniczenia zakupów pogorszenie się nastroju, które ustępuje z chwilą pojawienia się możliwości zrealizowania swoich pragnień.
  4. Do wymienionych objawów dodać należy zwyczaj spędzania coraz większej ilości czasu na zakupach w celu uzyskania zadowolenia ze swojej misji. Jednak z kobiet uwikłanych w zakupoholizm opowiadała, ze robiła przerwę w zakupach dopiero wtedy, gdy nie potrafiła „ustać na nogach” ze zmęczenia.
  5. W następstwie wielogodzinnych i wielodniowych zakupów osoby uzależnione zaczynają zaniedbywać dotychczasowe obowiązki i wszelkie alternatywne formy spędzania wolnego czasu.
  6. Pomimo szkodliwych następstw zakupomanii, kontynuują zakupy, odczuwając poczucie winy i dyskomfort po ich dokonaniu. Najczęściej emocje te pojawiają się już po powrocie do domu i rozpakowaniu zakupów. Na skutek doświadczenia nieprzyjemnych uczuć zakupoholicy idą znów na zakupy, by „zrzucić z siebie” nieprzyjemne emocje. I cały mechanizm zaczyna się od nowa.

Jeśli zakupoholicy chcą sobie pomóc, mogą poddać się terapii. Postawienie pierwszego kroku można zacząć od wykonania telefonu: 801 889 880. Pod tym numerem czuwają specjaliści w zakresie telefonicznej pomocy psychologicznej dla osób uzależnionych od czynności. Może warto!?

Czytaj także:
»