Fonoholizm - cz. 2

Fonoholizm – cz. 2

Uzależnienie od telefonu komórkowego

Badania pokazują, że używanie telefonu komórkowego niesie za sobą ryzyko uzależnienia. Patologiczne użytkowanie mediów cyfrowych jest stosunkowo nową formą uzależnień czynnościowych, wśród których jedno z czołowych miejsc zajmuje uzależnienie od środków masowego przekazu, czyli mediaholizm (inaczej dataholizm) – definiowany jako nadużywanie wszelkiego rodzaju wynalazków techniki elektronicznej. Uzależnienie to może występować w dwóch postaciach, tj. jako uzależnienie od przedmiotu (np. komputera) oraz jako uzależnienie od przekazywanych treści. W grupie uzależnień od mediów elektronicznych znajdują się uzależnienia od telefonu komórkowego, nazywane fonoholizmem lub nanofobią (od ang. no mobile fobia), charakteryzujące się niekontrolowanym odczuciem przymusu ciągłego korzystania z aparatu komórkowego oraz odczuwania frustracji i reagowania agresją w sytuacji, gdy jest to niemożliwe. Uzależnienie od telefonu komórkowego określa się mianem tzw. uzależnień behawioralnych. W przeciwieństwie od uzależnień fizjologicznych nie powoduje ono chemicznego zatrucia organizmu, ale staje się przyczyną poważnych problemów natury psychologicznej, społecznej czy zdrowotnej. Cechą charakterystyczną tego rodzaju uzależnień są powtarzane działania, bez wyraźnej, racjonalnej motywacji. Uzależnieni określają je jako impuls do działania, który nie podlega żadnej kontroli.

Uzależnienie od telefonu komórkowego (mobile phone dependence syndrom) zostało rozpoznane stosunkowo niedawno. Wśród objawów tego syndromu wymienia się m.in.: przywiązywanie wielkiej wagi do posiadania telefonu komórkowego, odczuwanie głębokiego dyskomfortu w przypadku braku do dyspozycji naładowanego aparatu, odczuwanie przymusu nieustannego kontaktowania się z kimś. Ponadto za przejaw uzależnienia od telefonu komórkowego uważa się stan, gdy stosowanie telefonu nie jest podyktowane koniecznością, ale czynnikami natury emocjonalnej i społecznej oraz gdy telefon jest narzędziem sprawowania nieustannej kontroli nad obiektami uczuć. Osoby uzależnione od telefonu komórkowego jako usprawiedliwienie często podają względy bezpieczeństwa i komfort. Mają też silną potrzebę przynależności do grupy i zdobycia jej uznania, a przy tym niejednokrotnie cierpią na fobię społeczną lub obawiają się samotności. Ludzie nadmiernie używający telefonów komórkowych dzielą się na dwie grupy. Pierwsi tłumaczą częstsze rozmowy telefoniczne koniecznością załatwienia dużej ilości ważnych spraw. Mają oni zwykle potrzebę kontrolowania otoczenia i odczuwają silny niepokój, jeśli zostaną pozbawieni bieżących informacji o tym, co robią inni. Drugiej grupie telefon służy do długich rozmów. Rozważają oni na bieżąco swoje nawet bardzo błahe sprawy. Uzależnieni od telefonów komórkowych nie rozstają się ze swoim aparatem. Bardzo rzadko udaje się im korzystać z telefonu w zakresie jaki planowali, a wszelkie próby ograniczenia czasu poświęconego na tę aktywność, kończą się niepowodzeniem.

Wyodrębnia się kilka rodzajów uzależnienia od telefonu komórkowego. Najwięcej uwagi poświęca się zjawisku uzależnienia od wysyłania SMS-ów, ujawniającemu się przymusem nieustannego wysyłania i otrzymywania wiadomości. Liczba wysyłanych i otrzymywanych SMS-ów dochodzi nawet do kilkuset w ciągu doby. Na podobnych zasadach funkcjonuje uzależnienie od ciągłych, długich i częstych rozmów. Wśród innych rodzajów uzależnienia się od telefonu komórkowego wymienia się: częste kupowanie nowych modeli aparatów (średnio 2-3 w roku) oraz częste korzystanie z gier, co jest jednoznaczne z traktowaniem telefonu komórkowego jako konsoli. Coraz powszechniejsze jest również uzależnienie od korzystania z Internetu za pośrednictwem aparatu komórkowego. Ponadto wyodrębnia się tzw. komórkowy ekshibicjonizm, który cechuje osoby przywiązujące dużą wagę do koloru, ceny i stylistyki aparatu. Gdy te osoby telefonują, to w taki sposób, by inni mogli to zauważyć, często głośną mówią, albo pozwalają by ich telefon długo i głośno dzwonił, zanim odbiorą połączenie. Z kolei syndrom włączonego telefonu SWT to rodzaj uzależnienia charakteryzujący się lękiem przed wyłączeniem aparatu, nawet na noc.

Leczenie fonoholizmu polega głównie na stworzeniu sfer wolnych od telefonu w przestrzeni prywatnej i publicznej, w której przebywa uzależniony oraz wpisaniu w proces terapii okresu czasu, w którym telefon będzie wyłączony. Istotą terapii jest w tym przypadku kształtowanie konstruktywnych postaw i zachowań, sprzyjających niepatologicznemu używaniu nowych mediów.

Czytaj także:
» Fonoholizm – cz. 1
» Fonoholizm – cz. 3